Татар иир-ат исемнәре (Татарские мужские имена) — Ю

ТАТАР ИР-АТ ИСЕМНӘРЕ
Татарча язылышы, кайсы тел сүзе булуы Исемнең мәгънәсе, нәрсә аңлатуы Русча язылышы
Ю
ЮАНЫЧ (төр.-т.) Юаныч, ата-ана юанычы булган бала. ЮАНЫЧ
ЮАШБИРДЕ (бор. төр.-т.) Юаш, акыллы бала бирде. ЮАШБИРДЕ
ЮЗЫК (бор. төр.-т.) Акыл, юзык, юнь, тәртип. Бу исем мариларга да кергән. Исем компоненты. ЮЗЫК
ЮЗЫКБАЙ (бор. төр.-т.) Акыллы бай (к.). ЮЗЫКБАЙ
Юл (төр.-т.) Юл. Исем компоненты. Юл
ЮЛАЙ ~ ҖУЛАЙ (монг.-бор. төр.; тар.) 1. Монгол телендә «тезген» мәгънәсен белдерә торган жолло сүзенә -ай кушымчасы ялганып ясалган борынгы исем (Идрисов). 2. Юлай исеме борынгы төрки телдәге йула (юла) — «юл» күрсәткеч, «факел» сүзенә -ай чакыру-эндәшү-боеру кушымчасы ялгану нәтиҗәсендә ясалган булырга мөмкин. ЮЛАЙ
ЮЛАМАН (бор. төр.-т.; й. ис.) 1. Гомер юлы аман (имин) булсын мәгънәсендә. 2. Әтисе юлга чыккан көнне туган ир балага кушылган. Д. в.: Юлый, Юлтый. ЮЛАМАН
ЮЛБАКТЫ (бор. төр.-т.; й. ис.) Юл бакты (карады). Юлда туган ир балага кушылган. ЮЛБАКТЫ
ЮЛБАРС (бор. төр.-т.; зоол.; й. ис.) Юлбарыс, ир баланың юлбарыс кебек көчле булуын теләп кушылган. ЮЛБАРС
ЮЛБИРДЕ (төр.-т.; й. ис.) Юл бирде. Юлда, сәфәрдә туган ир балага кушылган. Юлбирдиев һәм Юлбирдин фамилияләрендә сакланган. ЮЛБИРДЕ
ЮЛБУГА (бор. төр.-т.; й. ис.) Юл + буга (к. Бугай). Ир балага озын гомерле һәм көчле булсын дигән теләктән чыгып кушылган. Татар-мишәрләрдә Юлбугин фамилиясендә сакланган. ЮЛБУГА
ЮЛБУЛАТ (төр.-т.-г.; й. ис.) Юл + Булат (к.). Ир баланың юлы (гомере) булат корыч кебек нык булуын теләп кушылган. Д. в.; Юлбат, Юллат. ЮЛБУЛАТ
ЮЛГИЗ (т.-г.; й. ис.) Юл + гиз. Гомер юлын гизүче, озак яшәүче, сәяхәт итүче. ЮЛГИЗ
ЮЛГУШ (бор. төр.-т.-фй. ис.) Юл + хуш. Гомер юлы хуш булсын мәгънәсендә. Казан ханлыгы чорында актив кулланылышка ия булган. Юлгушев, Юлкушев, Юлхушов фамилияләрендә сакланган. Д. в.: Юлкуш, Юлхуш. ЮЛГУШ
ЮЛДАШ (төр.-т.) Иптәш, юлдаш. Чаг.: Һәмраһ. ЮЛДАШ
ЮЛДАШБАЙ (төр.-т.) Юлдаш (к.) + бай (к.). ЮЛДАШБАЙ
ЮЛКОТЛЫ (төр.-т.) Юл + котлы (бәхетле). Чаг.: Котлыюл. ЮЛКУТЛЫ
ЮЛЛЫ (төр.-т.) Гомер юллы; озын гомерле. ЮЛЛЫ
ЮЛЛЫБАЙ (төр-т.-б.; й. ис.) Юллы (озын гомерле) бай. Ир баланын гомер юлы озын һәм бай булсын дип теләү исеме. Д. в.: Юлбай. ЮЛЛЫБАЙ
ЮЛЛЫХАН (төр.-т.) Юллы (озын гомерле) хан (к.). Д. в.: Юлхан, Юлкан. ЮЛЛЫХАН
ЮЛЛЫШӘЕХ (төр.-т.-г.) Юллы (озын гомерле) шәех (к.). Д. в.: Юлшык, Юлших. ЮЛЛЫШЕЙХ
ЮЛМӨХӘММӘТ (т.-г.; й. ис.) Гомер юлы Мөхәммәтнеке кебек булсын. Д. в.: Юлмәт, Юлбәт, Юлмый, Юлмәй, Юмат. ЮЛМУХАММЕТ
ЮЛМӨХӘММӘТША (т.-г.-ф.) Гомер юлы мөселманнар шаһы (башлыгы) Мөхәммәтнеке кебек булсын. Д. в.: Юматша. ЮЛМУХАММЕТША
ЮЛСУБАЙ (төр.-т.-ф.) Юл + субай (к.). Гомер юлы атта узсын дигән теләктән чыгып кушылган. Юлсубаев, Юлсубин фамилияләрендә сакланган. ЮЛСУБАЙ
ЮЛТАЙ (бор. төр.-т.) Юл + тай (к.). Озын гомерле (бала). Д. в.: Юлтый. ЮЛТАЙ
ЮЛТАҢ (бор. төр.-т.) Юл + таң. Таң кебек якты юллы. ЮЛТАН
ЮЛТИМЕР (бор. төр.-т.) Юл + Тимер (к.). Гомер юлы тимердәй нык булсын мәгънәсенә ия. Д. в.: Юлык, Юлыш, Юлтый. ЮЛТИМЕР
ЮЛЧУРА (бор. төр.-т.) Озын гомерле чура (ир бала, игенче, батыр сугышчы). Д. в.: Юлчур. ЮЛЧУРА
Юлчы (төр.-т.) Юл йөрүче, юлда булучы. Исем компоненты. Юлчы
ЮЛЧЫБАЙ (бор. төр.-т.) Юлчы (к.) + бай (к.). ЮЛЧЫБАЙ
ЮЛЧЫ ГОЛ (бор. төр.-т.) Юлчы (к.) + кол (к.). ЮЛЧЫГУЛ
ЮЛЫШ (бор. төр.-т.) Юл ише, дусты. Гомер юлында булышучы, ярдәм итүче (ир бала). Юлышев фамилиясендә сакланган. ЮЛЫШ
Юма (төр.-т.) Ярарга тырышучы, ярамсак, юмаланучы. Исем компоненты. Юма
ЮМАЙ (төр.-т.) Юма сүзенә -ай чакыру-эндәшү-боеру кушымчасы кушылып ясалган исем. Казан татарларында Юмаев фамилиясендә сакланган. ЮМАЙ
ЮМАТАЙ (төр.-т.-монг.) Юма сүзенә монгол телендә ирләр җенесен һәм әйбернең, билгенең булуын белдерә торган -тай кушымчасы ялганып ясалган. Татар-мишәрләрдә һәм Себер татарларында Юматаев, Юматов фамилияләрендә сакланган. Н. А. Баскаков руслардагы Юматов фамилиясенең асылында татарларның өммәт «юлдаш, дәвам итүче» сүзе ята дип карый. ЮМАТАЙ
ЮМАШ (төр.-т.) Гарәп теленнән кергән Җамалетдин исемен яки йома (җомга) компонентлы исемнәрне (мәс. Йомагол, Йомакилде һ. б.) үзгәртеп әйтү җирлегендә барлыкка килергә мөмкин. Урал һәм Себер татарларында, русларда Юмашев фамилиясендә сакланган. ЮМАШ
ЮНИР (р.; неол.) «Юный революционер» сүзләреннән кыскартылып ясалган яңа исем. ЮНИР
ЮНЫС (бор. яһ.-г.) Күгәрчен. Пәйгамбәр исеме. Синонимнары: Кабутар, Күгәрчен. Исем компоненты. ЮНУС
ЮНЫСБАЙ (г.-т.) Юныс (к.) + бай (к.). ЮНУСБАЙ
ЮНЫСБӘК (г.-т.) Юныс (к.) + бәк (к.). ЮНУСБЕК
ЮНЫСГАЛИ ~ ЮНЫСАЛИ (г.) Юныс (к.) + Гали (к.). ЮНУСГАЛИ ~ ЮНУСАЛИ
ЮНЫСКОЛ (г.-т.) Юныс (к.) + кол (к.). ЮНУСКУЛ
ЮНЬБӘК (төр.-т.) Юньле (әдәпле, тәртипле) бәк. ЮНБЕК
ЮНЬЧУРА (төр.-т.) Юньле (әдәпле, тәртипле) чура (ир бала, игенче, батыр сугышчы). Д. в.: Юньчур. ЮНЧУРА