Татарстанда җирле халыклар телләренең халыкара унъеллыгын үткәрү турында

Бүген «Татар-информ»да 2022–2032 елларда Татарстанда җирле халыклар телләренең халыкара унъеллыгына багышланган чараларның үтәлешенә багышланган матбугат очрашуы узды.

Татарстан Мәгариф һәм фән министрлыгының милли мәгариф идарәсе җитәкчесе Алсу Шәрипова әйтүенчә, министрлык ел буе республика планындагы 22 чараны гамәлгә ашыра. Эш биш юнәлештә алып барыла: дәүләт идарәсе һәм гражданнар җәмгыяте белән хезмәттәшлек, педагогик кадрлар әзерләү, фән, цифрлаштыру һәм мәдәният, халыкара унъеллыкны яктырту. Бу чорда татар теле буенча 86 уку-методик комплект Федераль исемлеккә кертелгән, «Ана теле» онлайн-мәктәбе яңадан эшли башлаган, республика укытучылары Бөтенроссия бәйгеләрендә җиңү яулаган. Шулай ук 1 сентябрьдән башлап «Тарих» предметына «Безнең төбәк тарихы» дигән уку курсы өстәлгән. 

– Министрлык укытучыларның һөнәри компетенциясен күтәрүгә зур игътибар бирә. Быел 1850 укытучы квалификация күтәрү курсларын уза. Шулай ук республика укытучылары Бөтенроссия конкурсларында лаеклы уңышлар яулый, – дип сөйләде ул.

Татарстан Фәннәр академиясендә әлеге унъеллык программаны нигездә Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты тормышка ашыра, диде институт директоры Илгиз Халиков. Институт татар тел белеме, әдәбияты, фольклористикасы өлкәсендә – тугыз юнәлеш буенча фәнни-гамәли тикшеренүләр үткәрә. Алар арасында милли мәгарифне методик тәэмин итү, социологик тикшеренүләр, музыкаль-поэтик фольклор, этнография, текстология һәм лексикография бар. Институтта шулай ук татар тел белемен, әдәбият белемен һәм фольклористиканы үстерүгә юнәлтелгән түгәрәк өстәлләр оештырыла.

– Безнең хезмәткәрләр нәтиҗәле эшләде: фәнни басмаларда 158 мәкалә басылып чыкты. 2025 елның беренче ярты еллыгында институт башлангыч, төп, урта белем бирү оешмаларында туган татар теле һәм әдәбиятын укытуда цифрлы технологияләрне куллану буенча методик тәкъдимнәр әзерли. Кулланмалар өчен дизайн-макетлар эшләнде, редакция һәм нәшрият эшләре алып барыла. Алар алга таба эшләү өчен Мәгариф һәм фән министрлыгына җибәреләчәк, – дип сөйләде Илгиз Халиков.

«ТР территориясендә яшәүче халыклар вәкилләре ассамблеясы» төбәк иҗтимагый оешмасы советы Башкарма комитеты җитәкчесе Ренат Вәлиуллин биредә үткәрелгән чаралар турында сөйләде. Ул шулай ук Россиянең бу программага беренчеләрдән булып керүен һәм федераль үзәк программаны кабул итү белән Татарстанның аның беренче катнашучысы булуын әйтте.

Татарстан мәдәният министры урынбасары Дамир Нотфуллин фикеренчә, бу хәбәрләр нәтиҗәсендә Татарстанда милли сәясәткә һәм республикада яшәүче халыкларның мәдәниятен саклауга һәм үстерүгә никадәр зур әһәмият бирелүе турында нәтиҗә ясарга була. Ул шулай ук киләсе елның Россиядә Халыклар бердәмлеге елы дип игълан ителүен искә алды. Бу исә илдә яшәүче халыкларны саклауның һәм аларга хөрмәт күрсәтүнең мөһимлеген тагын бер кат раслый.