Логотип Магариф уку
Цитата: Кадерле сүз ишетсәң, аклың артыр (Утыз Имәни)

Тукай шигыренә иллюстрация

(II сыйныфта әдәбият дәресе. Татар төркеме)Рәфидә ШӘЙХЕТДИНОВА, югары квалификация категорияле татар теле һәм әдәбияты укытучысыМаксат. “Бишек”, “Гаилә – бишек” төшенчәләрен аңлату;       укучыларны и...

(II сыйныфта әдәбият дәресе. Татар төркеме)


Рәфидә ШӘЙХЕТДИНОВА, югары квалификация категорияле татар теле һәм әдәбияты укытучысы


Максат. “Бишек”, “Гаилә – бишек” төшенчәләрен аңлату;       укучыларны иҗади фикер йөртергә өйрәтү; халкыбызның гореф-гадәтләренә, традицияләренә дөрес мөнәсәбәт тәрбияләү.


Технология: Ә.З. Рәхимовның иҗади үсеш технологиясе.


Методлар һәм алымнар: проблемалы ситуация, төркемнәрдә эш, иҗади эш, эзләнү, модельләштерү, рефлексия.


Җиһазлау. Т.Хаҗиәхмәтов. “Бишек җыры”– иллюстрация; Г.Тукайның “Бишек җыры” шигыре, халык көе аудиоязмасы (CD  форматта), мәкаль-әйтемнәр, гаилә моделе.


Дәрес барышы.
Ι. Ориентлашу - мотивлаштыру этабы.
Тема буенча йомгаклау дәресе булганлыктан үтелгән материал системага салына, белемнәр тигезләнә. Тактага гаилә моделе эленә.
1. Өй эшен тикшерү (модель буенча).
Балалар Бабай     Әби     Әти     Әни
–  Бу сүзләрне бер сүз белән атап буламы?               ГАИЛӘ
(Көтелгән җаваплар тыңлана.)
– Димәк, гаилә темасы буенча белемнәрне тикшерәбез.
             Блиц-турнир:
– Бабай сүзен шигырьдә нинди сүз белән алыштыра алабыз? (“Дәү әти”.)
– Әлеге өзек кайсы хикәядән алынган? “...Бу юлы бигрәк матур итеп киенеп килгән ул. Аякларында – атлаган саен шыгыр-шыгыр итеп торган йомшак читекләр”. (Р.Вәлиева. “Дәү әни”.)
“...Тал чыбыктан шомартып,
Бергә кәрзин үрәбез”.
– Бу юллар кайсы шигырьдән алынган? (“Әтием белән бергә”.)
–  “Әни” сүзен таптарга ярамый икәнлеген кайсы автордан белдек? (З.Туфайловадан.)
– “Әти”, “әни” сүзләрен иркәләп, кечерәйтеп әйтик әле (Төркемнәрдә.)
– Әти-әнинең үзеңнеке икәнен сүз белән күрсәт. (Әтием, әнием.)
Үзбәя.

2. Белемнәрне тигезләү. Гаилә темасына караган мәкаль-әйтемнәрне уен аша кабатлау.


Уен барышы. Балалар төркемнәрдә эшлиләр. Алып баручының кулында төен төйнәлгән кулъяулык. “Мин – мәкаль әйтүче, – ди ул, - мәкальнең беренче яртысы – минем телемдә, икенче яртысы – шушы төендә. Мин сезгә мәкальнең яртысын әйтермен, сез икенче яртысын миңа әйтерсез. Әйтә алган кеше мәкаль төенен чишкән була.”


Мәкальләр:


–       Иркә бала ... (ир булмас);


–       Ата-анасын хурлаган ... (үзен хурлаган);


–       Ата-анасын тыңлаган адәм булган, ... ( тыңламаган әрәм булган);


–   Атасы малаена алма бакчасы үстереп биргән, ... (малае атасына сыңар алма да бирмәгән);


Үзбәя.


3. Уку мәсьәләсен кую. Төркемнәргә әйтемнәр өләшенә.


- “Гаилә – бишек”


-         “Туган ягым – яшел бишек”


-         Әйтемнәрдә кабатланган сүзне табарга? (Бишек..)


          – Димәк, без бүген нәрсә турында сөйләшербез?


          – Бишек турында.


Үзбәя.


ΙΙ.  Уку мәсьәләсен адымлап чишү этабы.


1 нче бирем. Бишек төшенчәсе өстендә эш. (Укытучы ярдәме белән бишек төшенчәсе тудырыла; яңа яисә аңлашылмаган сүз сүзлекләрдән эзләнә.)


– Татар теленең аңлатмалы сүзлегендә бишек сүзенә түбәндәгечә аңлатма бирелә: Бишек – баланы тирбәтеп йоклату урыны.


–                 Укучылар, кечкенә балаларны бүген кайда йоклаталар? (Балалар арбасында, караватта.)


–                 Ә бишекләр юкмы? Алар кайда?


–                 Бүген сезнең алда чын бишек бар. Ул – музей экспонаты. Хәзер бишекне якыннан карыйк: (укучылар бишек һәм бишек сиртмәсен игътибар белән күзәтә).


–                 Бишек тал чыбыгыннан үреп ясалган. Тирбәтергә җайлы булсын өчен, бишек сиртмәгә – озын сыгылмалы колгага эленә. Бишек өстенә тукыма ябыла. Тукыма балага яктылык төшмәсен һәм җил тимәсен өчен ябыла.


–                 Укучылар, шулай итеп, бишек җыр тыңларга әзер.


2 нче бирем: Аудиоязмадан “Бишек” (Г.Тукай сүзләре, халык көе)  җыры тыңлана


–  Нәрсә ишеттегез? (Җыр.)


–  Жыр ничек башкарыла? (Әкрен, салмак.)


– Җырны кем башкара? (Әни.)


– Бишек җыры ана белән бала арасында башкарыла.


– Бишек җыры тынычландыра. Музыканың бу сыйфатын әби, әниләр яхшы белгән һәм баланы юатканда, йоклатканда җырлаганнар.


– Без тыңлаган җырның сүзләрен Г.Тукай язган. Көе – халыкныкы. Ә рәссам Т. Хаҗиәхмәтов бишек җырына рәсем – иллюстрация ясаган.


3 нче бирем: Т.Хаҗиәхмәтов Г.Тукайның “Бишек җыры” шигыренә иллюстрация.


а) дәреслек буенча эш. Рәсемне күзәтегез. Бишек турында төркемнәрдә бер-берегезгә сөйләгез.


б) рәсемдә кемне күрәсез?


– Әнинең йөзе нинди?)


– Колагында, муенында нинди бизәнү әйберләре бар?


– Яулыгы, алъяпкычы, күлмәге ничек бизәлгән?


– Әни кеше баланы ничек үстерә?


–       Рәсемгә карап сез нәрсәләр турында уйланасыз?


–       Рәсем буенча белгәннәрегезне үз-үзегезгә сөйләп чыгыгыз.


ΙΙΙ. Рефлексив бәяләү.


1. – Нәрсә белми идек?


    – Ничек белдек?


2. Өй эше. Рәссам Т.Хаҗиәхмәтов рәсеменә карап үз рәсемеңне ясап кара.


 Бишек җырлары өйрәнергә.


3. Гомуми үзбәя.


 Әдәбият.


1. Ягъфарова Р.Х. Уку китабы: Дүртьеллык  башлангыч рус мәкт. 2 сыйныф дәреслеге. – Казан: Мәгариф, 2009 – 143 б.


2. Шәймарданов Р.Х., Сибгатуллин Р.Г. Татар милли педагогикасы. –Казан: “Матбугат йорты” нәшрияты, 2004. – 374 б.


3. Татар теленең аңлатмалы сүзлеге, 3 томда.

Язмага реакция белдерегез

0

0

0

0

0

Реакция язылган инде

Комментарийлар

БАШКА ЯЗМАЛАР

Ишетми калмагыз

Аудиоязмалар

  • Гильм Камай

  • Җәлилнең якын дусты

  • Ирек Нигъмәти - "Кояш сүнде ул йортта"

  • Ләйлә Минһаҗева - "Милләтебезгә тугры, буыннарга үрнәк шәхес"


ТӘКЪДИМ ИТӘБЕЗ