ЯЗМАЛАР
-
Совет чоры мәгърифәтчесе
Кайчакта тарих һәм язмыш үзе үк кайбер кешеләрне сайлап ала кебек. Алар, гади генә яшәп тә, үзләренең хезмәте, фикере, ныклыгы белән бөтен бер чорның йөзен, рухын билгели ала. Мирза Исмәгыйль улы Мәхмүтов – нәкъ шундый шәхесләрнең берсе. Тышкы кыяфәте белән үк игътибарны җәлеп иткән Мирза аганың быел май аенда 100 еллыгы билгеләп үтелә.
-
Камчатка – утлы таулар иле
Кавказ, Байкал, Алтай, инде, ниһаять, Камчатка. Психологлар «урта яшь кризисы» дияр, бәлки. Без моны «эштән чыкканчы» ял итү дип атыйбыз. Җәйге ялның атна-ун көнен тау-кыялар, шарлап аккан елгалар, вулканнар янында уздырмасак, ял да итмәгән кебек. Алай гына микән? «Кыргый» шартларда ял итү – елга бер булса да эш, йорт, бала-чага мәшәкатьләреннән арынып, яшь парлар кебек бер-береңне генә кайгыртып яшәү, яңадан ачу, тагын бер кат гашыйк булу мөмкинлеге дә икән әле.
-
Падел
Соңгы елларда Татарстанда зур тизлек белән спортның янә бер төре таныла башлады. Теннис һәм бадминтонны хәтерләткән бу уенны балалар да, олылар да үз итә. Тренерлар исә аны бер кичтә уйнарга өйрәнергә мөмкин, ди. Таныш булыгыз – падел.
-
Күрсәтү алмашлыклары
«Ел укытучысы» конкурсы җиңүчеләренең эшләре белән таныштыруны дәвам итәбез. Бәйгенең «Иң яхшы татар теле һәм әдәбияты укытучысы» номинациясе җиңүчесе, Казан шәһәренең 11 нче күппрофильле лицее укытучысы Резидә Зөфәр кызы Курамшина укучыларга татар теле дәресендә күрсәтү алмашлыкларын өйрәнүне кызыклы сәяхәт формасында оештыра. Табигать темасы белән бәйләнгән әлеге дәрестә тел кагыйдәләре «Кызыл китап», тыюлыклар һәм әйләнә-тирә мохитне саклау мәсьәләләре белән үрелеп бара. Укучылар төрле биремнәр, уеннар һәм иҗади эшләр аша яңа белемнәр үзләштерә, телне өйрәнү белән бергә табигатькә сакчыл караш тәрбияли.
-
Туган телләрне берләштергән мәйдан
Туган тел – халыкның хәтере, рухы һәм киләчәккә илтүче җеп. Аны бала күңеленә җиткерүче укытучы исә телне генә түгел, милләтнең рухи мирасын да саклый. Липецк шәһәрендә узган V Бөтенроссия «Иң яхшы туган тел һәм әдәбият укытучысы» конкурсы да моны тагын бер кат дәлилләде. Россиянең 87 төбәгеннән килгән 131 педагог арасында Татарстан вәкилләре Резидә Курамшина һәм Алсу Галиева да, уңышлы чыгыш ясап, республикабызның туган телләрне укытудагы алдынгы тәҗрибәсен күрсәттеләр.
-
Кычкырып уку
Китап уку – бала үсеше өчен иң нәтиҗәле һәм файдалы шөгыльләрнең берсе. Бала телендә авазларны дөреслим дисәгез, кычкырып укуын сорагыз. Чөнки әсәрне кычкырып уку белән эчтән уку арасында аерма гаять зур – кычкырып укыганда кешенең баш миендә һәм сөйләм аппаратында үзгә процесслар бара.
-
Укытучыга хөрмәт
Казансу буенда Укытучылар йорты ачылды, аның бакчасына укытучыга һәйкәл куелды. Татарстан мәгарифе тарихына бу чын мәгънәсендә мөһим вакыйга буларак кереп калыр.
-
Тукай белән бәйләнешем балачактан
Габдулла Тукай турында барысын да беләбез төсле: ятим балачак, авыр тормыш, кыска гомер... Әмма шагыйрьнең биографиясендә бүген дә җавапсыз калган сораулар, төрле риваятьләр һәм серле урыннар бар. Печән базарындагы «Асрамага бала бирәм...» дигән вакыйга чыннан да шулай булганмы? «Чәйче Шәмси» кем ул? Тукайның Җаектагы тормышы нинди булган? Бу һәм башка сорауларга җавапны «Тукайда кунакта» рубрикасының чираттагы кунагы – Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институтының татар телен чагыштырып өйрәнү лабораториясе мөдире, филология фәннәре кандидаты Марсель Ибраһимов белән әңгәмәдән табарга мөмкин.
-
Падел
Теннис һәм бадминтонны хәтерләткән бу уенны балалар да, олылар да үз итә. Тренерлар исә аны бер кичтә уйнарга өйрәнергә мөмкин, ди. Таныш булыгыз – падел.
-
Ринолалия
Бу юлы ринолалиягә тукталырбыз. Халык телендә аны «борын белән сөйләшү» дип тә атыйлар.
-
Яңа Арыш яңарышы
Мәктәп ул – дәресләр үткәрә торган җир генә түгел, ә кеше язмышында зур эз калдыра торган урын. Яңа Арыш урта мәктәбе бүгенге көндә авыл өчен генә түгел, ә район мәгарифе өчен дә әһәмиятле белем үзәге булып тора. Биредә традицияләр белән яңалыклар үрелеп, укучыларга сыйфатлы белем һәм тормышта үз юлын табарга ныклы нигез салына.
-
Иң мөһиме – эшебезнең нәтиҗәсенә ышану
Бөгелмәдәге лицейда малайлар квадрокоптер белән идарә итә, ә кызлар – театр сәхнәсендә камилләшә. Ничек итеп бер мәктәптә ике төрле, ләкин бер үк дәрәҗәдә нәтиҗәле укыту системасы эшли ала? Мостафа Өнҗәл исемендәге лицей-интернат директоры Азат Сабиров белән үзенчәлекле методика, полилингваль мохит һәм тәрбиянең «гамәл аша өйрәтү» ысулы турында сөйләштек.
-
Көзге витаминнар
Көз көне балалар арасында салкын тию белән бәйле авыруларның артуы һава торышына гына бәйле түгел. Бу чорда бакчалар һәм мәктәпләр эшли башлый, балалар бер-берсе белән тыгыз аралаша дигән сүз. Моннан тыш, салкын һава борынның лайлалы тышчасын киптерә, ә кояш нурының кимүе организмдагы D витамины күләменең төшүенә һәм иммунитетның көчсезләнүенә китерергә мөмкин. Бу санда витаминнар турында сөйләшик.
-
D3 витамины
Көзен баланың иммунитеты өчен чыннан да мөһим булган витамин – D3 витамины (яшькә карап, профилактик дозасы – 500–1000 ХБ). С витаминының зур дозалары, профилактика максатында цинклы комплекслар һәм эхинацея кабул итү – вируслардан саклану чарасы түгел, ә күпчелек очракта маркетинг алымы яки нәтиҗәлелеге фәнни яктан дәлилләнмәгән чаралар.
-
Исмәгыйль Гаспринский турында кызыклы 10 факт
Исмәгыйль Гаспринский – төрки дөнья тарихында тирән эз калдырган шәхесләрнең берсе. Аның тормышы, гаиләсе, мәгърифәт өлкәсендәге хезмәте һәм милләт язмышы өчен көрәше бүген дә кызыксыну уята. Газета чыгара, мәктәпләр ача, дәреслекләр яза. Кырымда яшәсә дә, бөтен төрки дөнья өчен әһәмиятле шәхескә әверелә.
ТӘКЪДИМ ИТӘБЕЗ
