ЯЗМАЛАР
-
Әтигә «Юаш» дигән кушамат тагар идем
Фольклорчы галим, педагог, шагыйрь, җәмәгать эшлеклесе Рәшит Ягъфәровның быел 80 еллыгы билгеләп үтелде. Арабыздан вакытсыз киткән әлеге шәхес киң җәмәгатьчелеккә яхшы билгеле иде. Аның улы танылган кинорежиссёр, татар кинематографиясенә шактый күп өлеш керткән, Татарстанның Кинематографистлар берлеге рәисе, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе Илдар Ягъфәров белән атаклы нәсел җепләрен барладык.
-
Татар каһарманнары. Йосыф Ибраһимов
Илебез тарихында эз калдырган шәхесләрне – татар халкының каһарманнарын барлауны дәвам итәбез. Бүген сүз комбриг һәм Бохара Халык Совет Республикасы хәрби назыйры Йосыф Ибраһимов турында.
-
Татар каһарманнары. Сәхипгәрәй Еникеев
Сәхипгәрәй Мөхәммәтгәрәй улы 1856 елның 15 августында Уфа губернасының (хәзерге Башкортстан Республикасының Благовар районы) Каргалы авылында туа. Чыгышы белән ул Уфа губернасының нәселле дворяннарыннан. Атаклы Еникиләр – морзалар нәселеннән.
-
Милли мәгариф: традицион кыйммәтләр һәм заманча технологияләр
2026 елның 24 июнендә Татарстанның төрле районнарыннан килгән мәгариф хезмәткәре – методистлар, мәктәп һәм балалар бакчасы җитәкчеләре, татар теле һәм әдәбияты укытучылары, ассоциация вәкилләре – Арча җиренә милли мәгарифнең бүгенгесе һәм киләчәге турында фикер алышу, тәҗрибә уртаклашу өчен җыелды. Август конференциясе секция утырышының төп темасы – «Милли мәгариф: традицион кыйммәтләр һәм заманча технологияләр» – бүгенге көннең иң актуаль мәсьәләләренең берсенә багышланды.
-
Рәмин Нәфыйков: «Минем психотипны әбием булдырды»
Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе, Бакый Урманче премиясе лауреаты, рәссам Канәфи Нәфыйковның иҗаты милләтнең катлаулы язмышын, бөек үрләрен һәм хаксызга рәнҗетелүләрен тасвирлавы белән күпләрдән аерылып тора. Рәссам Казан сәнгать училищесының театр бүлегендә һәм Ташкент театр-сәнгать институтында белем алган. Ул Мөхәммәдьяр, Г. Кандалый, Г. Утыз Имәни, К. Тинчурин, Г. Исхакый, Г. Ибраһимов портретларын иҗат иткән. Кылкаләм остасының улы Рәмин Нәфыйков – шулай ук татар рәсем сәнгатендә үз юлын тапкан һәм иҗаты белән чит илләрдә дә дан казанган рәссам. Әтисеннән аермалы буларак, ул абстракционизм юнәлешен сайлаган. Рәмин 1997 елда Латвия сәнгать академиясен тәмамлый. Төс, форма җәһәтеннән һәрвакыт эзләнүдә. Рәмин белән рәссамнар династиясендә гаилә, тәрбия, «Казан феномены» һәм иҗат үзенчәлекләре турында сөйләшәбез.
-
Татар каһарманнары. Миргазиян Крымов
Беренче һәм Икенче бөтендөнья сугышлары ветераны, разведчик, полковник Миргазиян Крымов 1891 елның 7 апрелендә Татарстанның Лениногорск районы Мөэмин-Каратай авылында мулла Галиулла Идиятулла улы Крымов гаиләсендә туа. 1906 елда гаилә таркала, әнисе Сабира Мөхәммәтҗанова туган авылы Юлтимергә кайта, анда укытучы булып эшли. 1907 елда Миргазиян Казанга укырга китә һәм әтисе белән элемтәсен
-
Айгөл һәм Зөлфәт Закировлар: «Тәртип үзеңнән башлана»
Артистны сәхнәдә, кинода «уйный» дип әйтү дөрес тә түгел, мөгаен. Актёр өчен һәр образы – үзе бер тормыш ул. Ә ролең каһарман дәрәҗәсендәге шәхес булса? Героеның кичерешләре өйгә дә «ияреп кайта», якыннарының яшәеше белән дә үрелергә мөмкин. Янәшәңдә шул мизгелләрне бергәләп үтәрлек кешең бар икән, артист өчен шул инде ул гаилә бәхете. Айгөл һәм Зөлфәт Закировлар белән әңгәмәбездә иҗат газаплары, гаилә кыйммәтләре үзеннән-үзе үрелеп барды.
-
Татар каһарманнары. Һади Маликов
Разведчик, полковник Һади Маликов тумышы белән Тәтеш өязеннән. Аның исеме «Россия махсус хезмәтләренең энциклопедик сүзлеге: Разведка һәм контрразведка» (Мәскәү, 2002) китабына да кертелгән.
-
Флүзә һәм Алмаз Миргаязовлар: «Ун елга зирәкләндек»
Әдәбиятны тормышыбызга кайтара торган уникаль «Китап» радиосына 5 ел тулды. «Татмедиа»ның телевидение һәм радиотапшырулар департаменты җитәкчесе, «Китап» радиосының баш мөхәррире Алмаз Миргаязовның гаиләсендә кунакта булуыбызга исә – 10 ел. Түгәрәк саннарны сәбәп итеп, кабат Миргаязовлар гаиләсенә дәшәбез.
-
Нәселебез мәхәббәт белән көчле!
Кеше язмышы ул – бер үк вакытта үзеңнең дә, нәселеңнең дә тарихы. Һәр буын үзеннән соң килгәннәргә нидер калдыра: кемдер һөнәр, кемдер тел, кемдер күңел җылысы. Татарстанның Габдулла Тукай исемендәге Дәүләт премиясе лауреаты, Татарстанның атказанган архитекторы Айвар Саттаров өчен дә гаилә – иҗатның, яшәүнең, рухи ныклыкның терәге. Айвар Саттаров – филология фәннәре докторы, татар ономастика фәненең атасы, күпкырлы галим, публицист Гомәр Саттаровның улы. Аның балачак еллары китаплар арасында үтә. Өйләрендә дөнья әдәбияты, филология буенча хезмәтләр күп була. Әтисе улының да үз юлын дәвам итүен теләгән, әмма язмыш Айвар әфәндегә икенче бер олуг вазифа йөкләгән. Казан үзәгендәге Кол Шәриф мәчете төзелешендә аның да өлеше гаять зур. «Ярдәм» мәчете проекты да аныкы. Бүгенге көндә ул яшьләрне тәрбияли һәм милли архитектура серләрен ача.
-
Фидакярләр чоры: Казанда милли мәгарифне торгызу
Татар теле дәүләт теле статусын алгач, 30 ел элек ул Казан мәктәпләрендә мәҗбүри фән булып кертелде. Шул ук чорда беренче милли гимназияләр ачылып, татар балаларына туган телендә белем алуның яңа мөмкинлекләре туды. Аннан соң дөнья үзгәрде, милли мәгариф системасы да җитди үзгәрешләр кичерде. Бүген Казанда татар теле ничек яши? Киләчәктә безне нинди перспективалар көтә? Бу хакта безгә Казан шәһәре мәгариф идарәсенең милли мәсьәләләр буенча баш белгече, 46 еллык хезмәт стажы иясе Рәйханә Әмин кызы Баһавиева сөйли. Әлеге көннәрдә ул үзенең 65 яшьлек юбилеен билгеләп үтә. Без аны чын күңелдән котлыйбыз һәм фикерләрен игътибарыгызга тәкъдим итәбез.
-
Әхлак нигезе балалар бакчасында салына
«Бала чакта алынган тәрбияне соңыннан бөтен дөнья халкы да үзгәртә алмас», – дигән мәгърифәтче Ризаэддин Фәхреддин. Белгечләр әйтүенчә, бала тәрбияләүдә иң җаваплы чор җиде яшькә кадәр. Телне өйрәнү, сәләтләрне үстерү өчен дә бу – иң кулай вакыт. Димәк, кеше тормышында иң мөһим булган, иң гүзәл сыйфатларны – әхлак нигезен – безне балалар бакчасында ук сала башларга тиешбез. Иң беренче эш гаиләдә башланса, тәрбиячеләр аны дәвам итә һәм тагын да үстерергә бурычлы. Татарстан Мәгариф һәм фән министрлыгы мәктәпкәчә белем бирү бүлеге җитәкчесенең төп киңәшчесе Чулпан Галәвиева белән нәкъ менә мәктәпкәчә тәрбия һәм шушы өлкәгә кагылышлы сораулар буенча сөйләштек.
-
Сукма, кояш!
Халык телендә «кояш сугу» дип аталган күренеш, чынлыкта, кеше организмының кояш нурлары тәэсирендә эсселәнеп, үзәк нерв системасына зыян килүне аңлата. Нәтиҗәдә организмда матдәләр алмашу процессы үзгәрә, кислород җитми башлый.
-
Хикмәтле велосипед
Берәүләр өчен ул – ял, икенчеләр өчен спорт һәм хәрәкәт, ә кемнәрдер аны сәяхәткә тугры дус итеп ала. Бу санда һәр заманда мәхәббәт казанган велосипед һәм аның файдасы турында сөйләрбез. Халык телендә аны яратып «сәпит» дип тә атыйлар.
-
Тукай эзләре буйлап: Арча, Кырлай, Кушлавыч
Урманында кып-кызыл кура җиләк тә җир җиләк; Күз ачып йомганчы, һичшиксез, җыярсың бер чиләк...
ТӘКЪДИМ ИТӘБЕЗ
